Home Binnenstad Objecten Afbeeldingen Berichten Contact

Herengracht 479

  1. Identificatie
  2. Beschrijving
  3. Literatuur
  4. Register
  5. Afbeeldingen
  6. Google Maps

Adres: Herengracht 479
Oud adres: X412, wijk 33, klein nr. 76, kadaster I904, verponding 6045
Gebouwtype: Woonhuis (dubbel huis)
Geveltype: Lijstgevel
Bouwstijl: Lodewijk XIV
Bouwjaar: 1668, ▒1725

(33 afbeeldingen)

17de-eeuws huis, in circa 1725 (na 1721) verbouwd in Lodewijk XIV-stijl, deur- en raamomlijstingen, dubbele stoep, rechte lijst met grote consoles vroeg-18de-eeuws. Interieur: stucwerkgang in Lodewijk XIV-stijl (rÚgence) circa 1725 (na 1721) met reliŰfs, trappenhuis met lantaarn, stucbeelden in hoeken, linksvoor: plafondstuk Jacob de Wit 1731, linksachter: plafondbeschilderingen op planken laatste kwart 17de-eeuw, rechtsachter in Lodewijk XV-stijl: plafondstuk uit 1761, mogelijk breedste (3.05 m) en mooiste gang in A'dam, in trappenhuis beelden van vier seizoenen, daarboven in stuc de vier elementen als dieren afgebeeld). Tuinhuis met plafondschildering uit 1761.

Het dubbele huis Herengracht 479 is gebouwd in 1668, maar in latere perioden grondig verbouwd. In ▒1725 (in ieder geval na 1721) vond de belangrijkste verbouwing plaats. De gevel werd aangepast en gewijzigd, evenals het interieur, in de Lodewijk XIV-stijl. Het huis heeft een lijstgevel met een met een deur- en raamomlijsting geaccentueerde middentravee. Het metselwerk is nog 17de-eeuws (zie de klezoortjes). Er is een dubbele stoep, maar niet zo'n mooie als in het Grachtenboek is te zien; de oorspronkelijke dubbele stoep, voorzien van zogenaamde harpstukken is verloren gegaan. Ook de top is versoberd. De kroonlijst met grote consoles, prachtige in de Lodewijk XIV-stijl uitgevoerde exemplaren, is nog aanwezig, maar de attiek daarop niet meer.

Volgens een 18de-eeuwse tekening van de Gouden Bocht van de Herengracht was er sprake van een fraaie attiek, bestaande uit een balustrade met siervazen en een versierd middenstuk met wapenschild. Zoals uit het Grachtenboek blijkt, was eind 18de eeuw wel nog de balustrade maar niet meer het opzetstuk aanwezig. Tegenwoordig is ook de balustrade verdwenen.

Herengracht 479 heeft een imposant interieur met misschien wel de breedste gang in een Amsterdams grachtenhuis (3.05m). Zoals gebruikelijk bij dubbele huizen ligt achter de in de middentravee aangebrachte ingangspartij de centrale gang die door het hele huis heenloopt naar de achtergevel. Aan beide zijden van de gang zijn twee kamers. De plaats van het trappenhuis is bij dubbele huizen vaak tussen een voor- en achterkamer aan ÚÚn kant van het huis; in dit huis echter achteraan de gang, in een zogenaamde traptoren. Hierdoor wordt het perspectief van de gang op barokke wijze versterkt en krijgt ook de overgang naar de tuin een extra accent.

Het stucwerk van gang en trappenhuis dateert uit ▒1725 en is bijzonder rijk gedecoreerd in Lodewijk XIV-stijl. De gang heeft reliŰfs met vazen boven de deuren. Ook het plafond van de gang is rijk geornamenteerd.

Het trappenhuis heeft een fraaie houten trapleuning met flesbalusters in Lodewijk XIV. In de ronde hoeken zijn beelden op sokkels geplaatst die de vier seizoenen uitbeelden. Het vierde beeld, Bacchus (herfst), is van hout en aangebracht op een deur. In de rijk gedecoreerde koepel zijn de vier elementen uitgebeeld.

In de linker-voorkamer bevindt zich een plafondstuk van Jacob de Wit (1695-1754) uit 1731, voorstellende Diana, godin van de jacht, in de hemel, vergezeld door diverse andere goden van de Olympus. In de hoeken zijn grisailles aangebracht.

De linker-achterkamer heeft zeldzame laat-17de-eeuwse beschilderingen met vogels op balken en planken, uit de vroegste periode van het huis (aangebracht in of vlak na 1668).

De linker-voor- en achterkamer hebben een interieur uit een latere verbouwing in Lodewijk XV-stijl uit 1761, met marmeren schouwen en stucplafonds. In de rechter-achterkamer bevindt zich ook nog een plafondbeschildering van G. van der Mijn, gedateerd 1761 (gerestaureerd door Milko den Leeuw). Het laat behalve een aantal putti de zonnegod Apollo zien, achter de teugels van een span met vier paarden. Echter, boven dit 18de-eeuwse plafond bevinden zich, verborgen, nog de 17de-eeuwse beschilderingen met vogels uit alle windstreken, op balken en planken. Deze beschilderingen waren even te zien toen het plafondstuk tijdelijk was verwijderd. Ze dateren uit het laatste kwart van de 17de eeuw en vormden een ideale omgeving voor het kunst- en rariteitenkabinet van Nicolaes Witsen (1641-1717) die hier zijn indrukwekkende verzameling had ondergebracht.

Achterin de tuin treffen we een schijnfašade in Lodewijk XV-stijl uit 1761 waarachter zich het koetshuis in de Reguliersdwarsstraat bevindt. De decorgevel heeft een kroonlijst met een open balustrade en middenverhoging daarop met een zonnewijzer. Door de ramen heen is dat te zien.

  • Milko den Leeuw. 'De herontdekking van het plafond voor het rariteitenkabinet van Nicolaes Witsen.' In: Milko den Leeuw en Martin Pruijs (red.). De Gouden Bocht van Amsterdam. Den Haag: ITAAR, 2006: p. 46-49
  • H.J. Zantkuijl. Bouwen in Amsterdam. Amsterdam, 1993: p. 456, 506

Monumentenstatus: RM
Monumentennummer: 1653
Adres: Herengracht 479
Adressen: Herengracht 479
Inschrijvingsdatum: 26-05-1970
Redengevende omschrijving: Dubbel huis met gevel (XVIII B) onder rechte lijst met consoles (XVIII a/b). Omlijste ingangstravee (XVIII a/b, gewijzigd XIX B). Kelderpui; stoep en balusters XIX B.

RM = Rijksmonument. Rijksmonumenten zijn gebouwen of andere objecten die van nationaal belang zijn. Bijvoorbeeld door hun schoonheid of door de geschiedenis van het pand voor Nederland. Nederland telt bijna 62.000 rijksmonumenten. Daarvan bevinden zich 6.635 in de Amsterdamse binnenstad (op 1 januari 2017). Vrijwel alle beschermde rijksmonumenten zijn geregistreerd in 1970.
GM = Gemeentelijk monument. Sommige panden hebben een bijzondere betekenis voor een stad, dorp of regio. In dat geval kan de gemeente zo'n pand op de gemeentelijke monumentenlijst plaatsen. In de Amsterdamse binnenstad bevinden zich 1.193 door de gemeente Amsterdam beschermde monumenten (op 1 januari 2017).
Redengevende omschrijving = Een beschrijving van de belangrijkste uiterlijke kenmerken van het object op het moment van opname op de monumentenlijst. De redengevende omschrijving heeft de status van juridisch document en geeft de reden aan waarom het object is geplaatst op de monumentenlijst. Meer informatie: cultureelerfgoed.nl.

Herengracht 479 (© Walther Schoonenberg)
Herengracht 479
Herengracht 479 (© Walther Schoonenberg)
Herengracht 479
Deur- en raamomlijsting (© Walther Schoonenberg)
Deur- en raamomlijsting
Deur- en raamomlijsting (© Walther Schoonenberg)
Deur- en raamomlijsting
Raamomlijsting (© Walther Schoonenberg)
Raamomlijsting
17de-eeuws basement (© Walther Schoonenberg)
17de-eeuws basement
Consoles van de kroonlijsten van Herengracht 477 en 479 (© Walther Schoonenberg)
Consoles van de kroonlijsten van Herengracht 477 en 479
Herengracht 479. Tekening uit het Grachtenboek van Caspar Philips
Herengracht 479. Tekening uit het Grachtenboek van Caspar Philips
Misschien wel de breedste gang van Amsterdam
Misschien wel de breedste gang van Amsterdam
Trappenhuis
Trappenhuis
Trappenhuis met de vier seizoenen in stucwerk.
Trappenhuis met de vier seizoenen in stucwerk.
Stucbeeld Winter
Stucbeeld Winter
Stucbeeld Zomer
Stucbeeld Zomer
De Herfst (Bacchus) is in hout op een sokkel tegen de deur geplaatst. Stucbeeld Winter op de achtergrond.
De Herfst (Bacchus) is in hout op een sokkel tegen de deur geplaatst. Stucbeeld Winter op de achtergrond.
Linker-voorkamer
Linker-voorkamer
Plafondstuk van Jacob de Wit uit 1731
Plafondstuk van Jacob de Wit uit 1731
Plafondstuk van Jacob de Wit uit 1731 (© Walther Schoonenberg)
Plafondstuk van Jacob de Wit uit 1731
Plafondstuk van Jacob de Wit uit 1731: Detail (© Walther Schoonenberg)
Plafondstuk van Jacob de Wit uit 1731: Detail
Plafondstuk van Jacob de Wit uit 1731: detail met Neptunus
Plafondstuk van Jacob de Wit uit 1731: detail met Neptunus
Linker-voorkamer: grisaille als hoekstuk plafond Jacob de Wit (© Walther Schoonenberg)
Linker-voorkamer: grisaille als hoekstuk plafond Jacob de Wit
Linker-achterkamer: 17de-eeuwse plafondschilderingen (© Walther Schoonenberg)
Linker-achterkamer: 17de-eeuwse plafondschilderingen
Herengracht 479. Plafondschildering met vogels (© Walther Schoonenberg)
Herengracht 479. Plafondschildering met vogels
Herengracht 479. Plafondschildering met vogels (© Walther Schoonenberg)
Herengracht 479. Plafondschildering met vogels
17de-eeuwse plafondbeschildering (© Walther Schoonenberg)
17de-eeuwse plafondbeschildering
Rechter-achterkamer: plafondstuk van G. van der Mijn, gedateerd 1761 (© Walther Schoonenberg)
Rechter-achterkamer: plafondstuk van G. van der Mijn, gedateerd 1761
Apollo in zijn hemelwagen (© Walther Schoonenberg)
Apollo in zijn hemelwagen
Rechter-achterkamer heeft 17de-eeuwse plafondschilderingen achter het 18de-eeuwse plafond
Rechter-achterkamer heeft 17de-eeuwse plafondschilderingen achter het 18de-eeuwse plafond
Schijnfašade voor koetshuis in de Reguliersdwarsstraat 32-34
Schijnfašade voor koetshuis in de Reguliersdwarsstraat 32-34
Plattegrond van de hoofdverdieping. Tekening van H. Zantkuijl
Plattegrond van de hoofdverdieping. Tekening van H. Zantkuijl
Jan de Beijer, De Bocht in de Herengracht gezien in de richting van de Nieuwe Spiegelstraat, ca. 1750/65
Jan de Beijer, De Bocht in de Herengracht gezien in de richting van de Nieuwe Spiegelstraat, ca. 1750/65
Detail van de tekening van Jan de Beijer
Detail van de tekening van Jan de Beijer
Detail van de tekening van Jan de Beijer
Detail van de tekening van Jan de Beijer
Herengracht 477, 479 en 481 (© Walther Schoonenberg)
Herengracht 477, 479 en 481

[Grachtenboek van Caspar Philips]

Laatste wijziging: december 2017

[Over deze website]   [Contact opnemen]   [Inloggen]