Home Binnenstad Objecten Afbeeldingen Berichten Contact

Herengracht 274

d'Witte Leli

  1. Identificatie
  2. Beschrijving
  3. Literatuur
  4. Register
  5. Afbeeldingen
  6. Google Maps

Huisnaam: d'Witte Leli
Adres: Herengracht 274
Oud adres: KK193, wijk 37, klein nr. 456, kadaster E3860, verponding 875
Gebouwtype: Woonhuis
Geveltype: Verhoogde lijstgevel
Bouwstijl: Lodewijk XIV
Bouwjaar: 1739
Opdrachtgever: Pieter & Paulus van Uchelen (1739)

(19 afbeeldingen)

Verbouwd in 1739, rechte lijst in Lodewijk XIV-stijl met raampjes en halfronde verhoging, daarboven rijk gebeeldhouwde open balustrade met hoekvazen en halfronde verhoging met witte lelie met huisnaam in lambrequins. Deurpartij en ramen gewijzigd 1803 in Lodewijk XVI/empire-stijl. Interieur: stucwerkgang met ovaal trappenhuisje met fraaie gesneden baluster in Lodewijk XIV-stijl (overgang naar Lodewijk XV-stijl).

Dit smalle grachtenhuis van drie ramen breed dateert uit 1739. Het heeft de standaardindeling van voor- en achterhuis met een langs de binnenplaats doorlopende gang (aan de rechterzijde) naar het achterhuis. Bijzonder is dat het achterhuis uitzonderlijk hoog is en een hoge achtergevel heeft.

De voorgevel is een verhoogde lijstgevel, uitgevoerd in een vormgeving van de Hollandse Lodewijk XIV-stijl. De kroonlijst met raampjes heeft een halfronde verhoging met daarboven een rijk gebeeldhouwde open balustrade met hoekvazen en kuif. In de halfronde verhoging bevindt zich een afbeelding van een witte lelie en het opschrift 'D'Witte Leli' in het lamberkijn. Het opschrift is gepolychromeerd en daardoor goed te lezen. De top van het huis is mogelijk van de hand van steenhouwer, stucwerker en houtsnijder Jan van Logteren (1709-1745). De deur en ramen zijn in 1803 gewijzigd in Lodewijk XVI-empire stijl.

Van het interieur weten we zeker dat het Jan van Logteren is, want van de stucwerkgang is een ontwerp uit 1739 van zijn hand bewaard gebleven. De gang bevat maar liefst dertien gesneden deuren, waarvan de exemplaren aan de rechterzijde schijndeuren zijn, aangebracht voor de symmetrie. Boven twaalf deuren treffen we stucreliŽfs aan met de tekens van de dierenriem. Van uitzonderlijke hoge kwaliteit is de ovale trap met fraaie gesneden baluster, in een overgangstype van de Lodewijk XIV naar XV-stijl. Een aardig detail is het hoofdje op de beginbaluster in het souterrain. De ovale trap loopt helemaal door tot in bovenste verdieping.

Vandaag de dag is het grachtenhuis in gebruik door de particuliere school De Nieuwe School, waar de leerlingen zich voorbereiden op de staatsexamens van de MAVO, HAVO en VWO.

  • P.M. Fischer. Ignatius en Jan van Logteren. Beeldhouwers en stuckunstenaars in het Amsterdam van de 18de eeuw. Alphen aan den Rijn, 2005: p. 432-434
  • H.J. Zantkuijl. Bouwen in Amsterdam. Amsterdam, 1993: p. 149, 311, 369, 458

Monumentenstatus: RM
Monumentennummer: 1791
Adres: Herengracht 274
Adressen: Herengracht 274
Inschrijvingsdatum: 21-05-1970
Redengevende omschrijving: Pand met gevel onder verhoogde lijst met consoles en attiek (XVIIIb), voorzien van een deurpartij uit plm 1800.

RM = Rijksmonument. Rijksmonumenten zijn gebouwen of andere objecten die van nationaal belang zijn. Bijvoorbeeld door hun schoonheid of door de geschiedenis van het pand voor Nederland. Nederland telt bijna 62.000 rijksmonumenten. Daarvan bevinden zich 6.635 in de Amsterdamse binnenstad (op 1 januari 2017). Vrijwel alle beschermde rijksmonumenten zijn geregistreerd in 1970.
GM = Gemeentelijk monument. Sommige panden hebben een bijzondere betekenis voor een stad, dorp of regio. In dat geval kan de gemeente zo'n pand op de gemeentelijke monumentenlijst plaatsen. In de Amsterdamse binnenstad bevinden zich 1.193 door de gemeente Amsterdam beschermde monumenten (op 1 januari 2017).
Redengevende omschrijving = Een beschrijving van de belangrijkste uiterlijke kenmerken van het object op het moment van opname op de monumentenlijst. De redengevende omschrijving heeft de status van juridisch document en geeft de reden aan waarom het object is geplaatst op de monumentenlijst. Meer informatie: cultureelerfgoed.nl.

Herengracht 274 (© Walther Schoonenberg)
Herengracht 274
Fraaie top in Lodewijk XIV (© Walther Schoonenberg)
Fraaie top in Lodewijk XIV
Tekening uit het Grachtenboek van Caspar Philips
Tekening uit het Grachtenboek van Caspar Philips
Stoepenstrook met frontaal stoepje, hekwerken en balusters. (© Walther Schoonenberg)
Stoepenstrook met frontaal stoepje, hekwerken en balusters.
Basement (© Walther Schoonenberg)
Basement
Ingangspartij. (© Walther Schoonenberg)
Ingangspartij.
Snijraam. (© Walther Schoonenberg)
Snijraam.
Gang met stucwerk en gesneden deuren. (© Walther Schoonenberg)
Gang met stucwerk en gesneden deuren.
Detail van het stucplafond van de gang. (© Walther Schoonenberg)
Detail van het stucplafond van de gang.
Kuif op een gesneden deur in de gang. (© Walther Schoonenberg)
Kuif op een gesneden deur in de gang.
StucreliŽf kreeft uit de dierenriem. (© Walther Schoonenberg)
StucreliŽf kreeft uit de dierenriem.
StucreliŽf tweelingen uit de dierenriem. (© Walther Schoonenberg)
StucreliŽf tweelingen uit de dierenriem.
StucreliŽf vissen uit de dierenriem. (© Walther Schoonenberg)
StucreliŽf vissen uit de dierenriem.
StucreliŽf waterman uit de dierenriem. (© Walther Schoonenberg)
StucreliŽf waterman uit de dierenriem.
Ovale wenteltrap naast de binnenplaats in het tussenlid. (© Walther Schoonenberg)
Ovale wenteltrap naast de binnenplaats in het tussenlid.
Een kariatide, stucbeeld aan het plafond in het tussenlid. (© Walther Schoonenberg)
Een kariatide, stucbeeld aan het plafond in het tussenlid.
Trapbaluster. (© Walther Schoonenberg)
Trapbaluster.
Beginbaluster van de ovale trap. (© Walther Schoonenberg)
Beginbaluster van de ovale trap.
Ovale trap naar boven gezien. (© Walther Schoonenberg)
Ovale trap naar boven gezien.

[Grachtenboek van Caspar Philips]

Laatste wijziging: juli 2012

[Over deze website]   [Contact opnemen]   [Inloggen]